Điều trăn trở khi thực hiện Công ích
CL&HB - Đăng ngày 13-3-2016 11:59 PM GMT+7 - Lượt xem: 919

Công ích - người dân không đồng tình, ủng hộ?

    1. Ngày 5/3/2016, vnexpress.net đưa tin,

    “Hơn tuần nay, người dân ở các phường Trung Sơn, Bắc Sơn, Trường Sơn và xã Quảng Cư (thị xã Sầm Sơn) kéo về trước trụ sở UBND tỉnh và Tỉnh ủy Thanh Hóa yêu cầu chính quyền có phương án hỗ trợ phù hợp khi thu hồi đất ven biển; dành một phần đất dọc khu vực neo đậu tàu thuyền cũ phía Đông đường Hồ Xuân Hương để bà con tiếp tục ra khơi. Dải bờ biển này đã được chính quyền tỉnh thu hồi giao cho Tập đoàn FLC cải tạo, nâng cấp phục vụ du lịch.

    Trước yêu cầu bức thiết về việc để lại một phần bờ biển làm bến neo đậu thuyền bè cho bà con, chính quyền tỉnh Thanh Hóa và nhà đầu tư vẫn chưa có ý kiến thống nhất khiến người dân tụ tập phản đối. [1]

    2. Sáng 7/3/2016, trong buổi đối thoại trực tiếp với ngư dân thị xã Sầm Sơn, ông Trịnh Văn Chiến, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh Thanh Hóa cho biết, Sầm Sơn là một trong những bãi biển đẹp nhất Việt Nam và có tiếng từ hàng trăm năm nay. Tuy nhiên, nơi đây chưa khai thác hết tiềm năng, thế mạnh nên cần quy hoạch, chỉnh trang để phát triển du lịch, thu hút du khách. Ông nói, “Chúng ta cần thay đổi để chuyển từ du lịch một mùa sang du lịch bốn mùa”, và cho biết thêm, những năm qua tỉnh đã đầu tư khoảng 3.500 tỷ đồng ngân sách và kêu gọi các doanh nghiệp đầu tư thêm 10.000 tỷ đồng. Điều này khiến cho bộ mặt Sầm Sơn đổi thay rất nhiều.

    Cuối buổi đối thoại, yêu cầu của ngư dân mới được chấp nhận khi ông Bí thư tuyên bố, “Nếu bà con không đồng ý chính sách của tỉnh thì cứ tiếp tục làm như lâu nay. Vì tỉnh chưa ban hành một văn bản nào chỉ đạo phải di dời bến thuyền ngay khi bà con chưa đồng thuận.” [2]

    3. Một dự án vì lợi ích của mọi người (công ích), trong đó có người dân ở các phường Trung Sơn, Bắc Sơn, Trường Sơn và xã Quảng Cư thuộc thị xã Sầm Sơn, tại sao không được chính họ đồng tình, ủng hộ?

Công ích theo Giáo huấn xã hội của Giáo Hội Công Giáo

    Nhân vụ việc nói trên, bài viết này trình bày với quý độc giả những điều cơ bản khi thực hiện công ích theo Giáo huấn xã hội của Giáo Hội Công Giáo (Giáo Huấn Xã hội Công Giáo).

    1. Công ích là gì?

    Đúc kết các tư tưởng từ nhiều văn kiện của các Đức Giáo hoàng, các văn kiện của Công đồng Vaticanô II, đặc biệt là Hiến chế Gaudium et Spes - Vui Mừng và Hy vọng, số 26, và sách Giáo lý Hội Thánh Công Giáo, sách Tóm lược Học thuyết Xã hội của Giáo Hội Công Giáo ở số 164 giải thích, “Công ích là toàn bộ những điều kiện xã hội cho phép con người, tập thể hay cá nhân, đạt tới sự phát triển đầy đủ và dễ dàng hơn”.

      “Toàn bộ những điều kiện xã hội” nói ở đây bao gồm các cơ cấu, tự do, trật tự, an ninh, giáo dục, công ăn việc làm, sức khỏe, công lý, gia đình, tôn giáo,… và “sự phát triển” được hiểu là sự phát triển tất cả những tiềm năng (toàn diện) của mỗi người, của tập thể.

    Như thế, một xã hội “vì con người” phải lấy công ích, tức là lợi ích của hết mọi người và mỗi người làm mục đích tiên quyết của mình; và mỗi người không thể tìm được sự phát triển mỹ mãn nếu không hiện hữu “với” và “vì” người khác (số 165). Điều này chỉ rõ rằng, mọi người và Nhà Nước trong vị trí, vai trò của mình có trách nhiệm liên đới nhằm đạt tới công ích.

    2. Trách nhiệm của mọi người đối với công ích

    Những yêu cầu của công ích, như hôm nay giải phóng mặt bằng nơi này để xây bệnh viện, năm sau thu hồi vùng đất nông nghiệp nơi kia để xây nhà máy chẳng hạn, tùy thuộc vào những điều kiện xã hội của mỗi giai đoạn lịch sử và có liên hệ chặt chẽ với việc tôn trọng và thăng tiến con người toàn diện cũng như các quyền căn bản của con người (số 166). Bởi đó, công ích có liên quan đến mọi thành phần trong xã hội, không ai được miễn cộng tác vào việc thực hiện và phát huy công ích. Đồng thời, mỗi người có quyền hưởng những điều kiện của đời sống xã hội do việc thực hiện công ích (số 167)*

    Thông điệp Rerum Novarum - Tân sự, số 2, nhắc nhớ người dân phải tuân hành mệnh lệnh và chỉ thị của nhà cầm quyền trong việc phục vụ thiện ích chung, không được sống theo thứ luân lý duy cá nhân (Hiến chế Gaudium et Spes - Vui Mừng và hy Vọng, số 30).

    3. Trách nhiệm của chính quyền.

        a. Chính quyền phải bảo đảm cho xã hội được trật tự, thống nhất và có tổ chức để công ích có thể được thực hiện với sự cộng tác của mỗi công dân (số 168).

        b. Chính quyền có nhiệm vụ điều hòa cách thích hợp các lợi ích của các tập thể với các lợi ích của các cá nhân. Những người lãnh đạo đất nước phải biết thể hiện công ích của quốc gia, không chỉ theo hướng đi của đa số mà còn theo ích lợi thật sự của mọi thành phần trong xã hội, kể cả các nhóm thiểu số (số 169).

        c. Nhà cầm quyền chỉ thi hành quyền bính một cách hợp pháp khi mưu cầu công ích cho toàn dân và bằng các phương tiện mà luân lý cho phép. Nếu nhà cầm quyền đưa ra những luật lệ bất công, hay dùng các biện pháp trái đạo đức, lương tâm không buộc phải theo. Trong trường hợp này, quyền bính không còn chính nghĩa nữa, mà thoái hoá thành áp bức (Sách Giáo lý Hội thánh Công Giáo, số 1903).

  4. Lợi ích cá nhân và công ích xã hội.

   Trong thực tế luôn luôn có những căng thẳng giữa lợi ích cá nhân và công ích xã hội. Sự căng thẳng này cần được giải quyết trong từng trường hợp cụ thể, dựa trên mức thang giá trị và vai trò ưu tiên.

   Chúng ta cần lưu ý:

      - Không thể nhân danh công ích mà loại trừ lợi ích cá nhân nào.

      - Tuy mỗi người là thành phần của xã hội và có nhiệm vụ phục vụ công ích, nhưng xét tư cách nhân vị, con người lại chính là chủ thể của xã hội và phải ở trên công ích.

      - Tuy công ích là mục đích và là lí do hiện hữu của cộng đồng chính trị, nhưng công ích không phải là giá trị tuyệt đối khi đối diện với nhân vị. Vì thế, ở đâu không có sự bảo đảm cho phẩm giá con người, ở đâu không có công lý, không có công bằng, không có an hoà xã hội thì không có công ích thật sự.

      - Công ích phải trân trọng con người là nhân vị cao sang, là chủ thể và mục đích của mọi tổ chức xã hội, cũng như của chính công ích (Hc. GS, số 26).

Điều trăn trở?

   Những điều cơ bản theo Giáo huấn Xã hội của Giáo Hội Công Giáo trình bày trên đây khi thực hiện công ích xem ra không ngoài lẽ thường tình, không vượt quá tầm mức hiểu biết của một người dân hoặc một nhân viên chính phủ bình thường nhưng trong thực tế, tại sao khi triển khai thực hiện công ích người dân không đồng tình ủng hộ, như trong dự án cải tạo, nâng cấp dải bờ biển ở thị xã Sầm Sơn? 

   Phải chăng phía sau công ích còn có cá nhân, nhóm nào đó hưởng lợi nhiều hơn so với người dân Sầm Sơn - những người hy sinh nơi ăn ở, kiếm sống vì công ích xã hội?

Chú thích:

    * Các số trong bài là số đoạn trong sách Tóm lược Học thuyết Xã hội của Giáo Hội Công Giáo.

    [1]. http://vnexpress.net/tin-tuc/thoi-su/nghi-van-sung-no-nguoi-dan-vay-tru-so-thi-xa-sam-son-3365156.html?utm_source=detail&utm_medium=box_topic&utm_campaign=boxtracking

    [2]. http://vnexpress.net/tin-tuc/thoi-su/thanh-hoa-dung-thu-hoi-ben-thuyen-o-sam-son-3365645.html

 

Tôma Hoàng Kim Khánh


nghe - xem

Video toàn cảnh Toạ đàm và Lễ ra mắt Uỷ Ban CLHB/HĐGMVN - See more at: http://conglyvahoabinh.org/video-toan-canh-toa-dam-va-le-ra-mat-uy-ban-clhbhdgmvn/2011/11/#sthash.seUuVaOo.dpuf
Video toàn cảnh Toạ đàm và Lễ ra mắt Uỷ Ban CLHB/HĐGMVN - See more at: http://conglyvahoabinh.org/video-toan-canh-toa-dam-va-le-ra-mat-uy-ban-clhbhdgmvn/2011/11/#sthash.seUuVaOo.dpuf

Video toàn cảnh Toạ đàm và Lễ ra mắt Uỷ Ban CLHB/HĐGMVN (1)

tư liệu
liên kết website